نەتەوەیێن ئێكگرتی د پەراوێزا نامەكا سەروك وەزیران دا
رەمەزان نصرالدین كێڤلی
نەتەوەیێن ئێكگرتی ئێكە ژ مەزنترین و كاریگەرترین رێكخراوێن جیهانی كو ل سەر بنەمایێن ئاشتی و ئاسایشا نیڤ دەولەتی ب تایبەت د قوناغەكێ دا هاتیە دامەزراندن كو جیهان هەمی توشی شەرێن خویناوی بوویە، قوربانی و زەرەرمەندێن شەرێن جیهانی بەردەوام د زێدەبوونێ دا بوینە و كێشە و گرفتێن سیاسی و ئابوری و كومەلایەتی زور بلند بوینە و بابەتێ ئابوری و مافێ مروڤی د مەترسیەكا زور مەزن دا بوینە و روژ بو روژێ چەك بەرەف زێدەبونێ ڤە چویە و ژیان ب گشتی ل بن هێرشێن وەلاتێن بهێز بوینە لەورا د دەمەكی دا ئەڤ رێكخراوە هاتیە دروست كرن كو ل سەر هەمی ئاستان ئاشتی و ئاسایشا نیف دەولەتی ب پارێزیت، راستە بەری دروست بوونا وێ جڤاتا گەلان (عصبە الامم) هەبویە بەلێ ژ ئەنجامێ ڤەكێشانا چەند وەلاتان ژ ئەڤێ جڤاتێ رولێ وێ لاواز بویە و نەشیایە وەكو پێویست رولێ خو ب گێریت.
چەندین كێشە و گرفتێن نیڤ دەولەتی ژلایێ نەتەوەیێن ئێكگرتی ڤە ل سەر تەوەرێن سیاسی و لەشكەری هاتینە چارەسەركرن چونكە وەكو رێكخراوەكا نیڤ بژیوان كارێ خو ئەنجام ددەت و راپورتێن وێ یان بریارێن وێ د پێگیرن بو وەلاتێن ئەندام نەخاسمە دەمێ ئێك ژ جڤاتێن وێ ب ناڤێ (جڤاتا ئێمناهیێ) بریارا بدەت پێویستە ئەو بریار بهێنە جێبەجێ كرن..
بو جارا ئێكێ نەتەوەیێن ئێكگرتی د كەیسەكێ دا (تدخل دولی) كریە ل بن ناڤێ (تدخل الانسانی) ئەوژی لسەر كوچا ملیونی یا (كوردان) بویە ل بوهارا سالا (1991)ـێ و بریارا ژمارە (668) بو دروست كرنا دەڤەرەكا ئارام هاتیە دان، ئەڤە ئێكەم جار بویە بریارەكا ب ئەڤی رەنگی دەربكەڤیت و زوربەیی وەلاتێن ئەندام دگەل دانا ئەڤێ بریارێ بوینە.
ژبەر گرنگیا رولێ ئەڤێ رێكخراوا جیهانی سەروك وەزیرێن هەرێما كوردستانێ ب رێكا ئەوێ ناما ل چەند روژێن بووری بو (نەتەوێن ئێكگرتی) هنارتی دەرگەهەكێ باش لێدایە بو چارەسەركرنا پرسێن هەلاویستی دناڤبەرا حكومەتێن (بەغدا و هەرێمێ) دا و ناڤەرواكا ئەڤێ نامێ پتر ژ رامانەكێ هەیە، وەكو ل خوارێ دیار:
نیاز پاكیا هەرێما كوردستانێ بویە بو چارەسەر كرنا پرسگرێكێن دناڤبەرا هەردوو حكومەتان دا ب رێكێن ئاشتیانە و دویر ژ بكارئینانا هێزێ.
بەشداركرنا لایەنێ سیێ وەكو بژیڤانێ نیڤ دەولەتی بێی سەپاندنا هەر هزر یان پروژەكێ تاك رەوانە ژلایێ چ حكومەتان ڤە.
نەهێلانا زێدەبونا قوربانیێن مروڤایەتی بو مەرمێن سیاسی و نەتەوەیی.
خالا ژ هەمیێ گرنگنتر ئەوە بەشداربوونا رێكخرواەكا جیهانێ یە بو ئەنجام دان وئێك لاكرنا ئەڤان پرسان چونكە نوكە رەوشا روژهەلاتا ناڤەراست د چەندین گورانكاریێن دژوار دا دەرباز دبیت.
پەیاما سەروك وەزیران چەندین نامێن دی بخوڤە دگریت ژوانا گرنگی دان ب پرسێن مروڤی ئانكو ئاستی گەشەپێدانا تاكێ كورد ب رێكا دەستنیشان كرنا نوینەرەكێ نەتەوەیێن ئێكگرتی بو كاروبارێن مروڤی چونكە مە ل هەرێما كوردستانێ د ئەڤی بیاڤی دا پێدڤیەكا زور ب بابەتێن گەشەپێدانا مروڤی هەیە ژبەر ئەوان زیان و رویدانێن دناف مەدا دروست بوین نەخاسمە ل دمێ قوناغێن بووری ژ وانا شەرێن ل سەر هەرێما كوردستانێ هاتینە سەپاندن.
ژلایەكێ دی ڤە ئەو كریارێن روژانە یێن دژی خەلكێ كوردستانێ دهێنە ئەنجام دان ل دەڤەرێن ماددێ (140) و داخواز كرنا سەروك وەزیران بو دەستنیشان كرنا نوینەرەكێ نەتەوەیێن ئیكگرتێ بو جێبەجێ كرنا مادێ (140) نامەكا ئاشتیانەیە و جدیەتا هەرێمێ دیار دكەت بو جێبەجێ كرنا ئەڤی مادەی ب رێكێن ئاشتیانە و دویر ژ سەپاندنا سیاسەتا دیڤاكتو یانژی سپاندنا سیاسەتا نەتەوەیی یان مەزهبی ل سەر خەلكێ ئەڤان دەڤەران نەخاسمە هژمارەكا پێرابونێن زور خراب دژی خەلكێ كورد ل ئەڤان دەڤەران هەبوینە و ئەڤە ژی هەمی دژی بنەمایێن مافێ مروڤی و وان بنەمایا بوینە یێن نەتەوەیێن ئێكگرتی پێ هاتیە دروست كرن. ئەڤە نامەیەكە بو هەمی وەلاتێن دونیایێ كو هەرێما كوردستانێ هەرێمەكا ئارامە و پێویستە دان ب هەمی سیستەم و دام و دەزگەهێن ئەڤێ هەرێمێ بهێتە دان چونكە ژ هەمی لایەكی ڤە ئەو گەشەیا ل كوردستانێ دروست بوی ژ هەمی دەڤەرێن دی یێن عێراقێ باشتر بویە و نامەكە كو فیدرالیزم دڤێت وەكو خو بهێتە جێبەجێ كرن نەك ببیتە خالا ناكوكیان چونكە پتری ژ هەشتێ ژ سەدێ خەلكێ عێراقێ دەنگ ب ئەڤی سیستەمی دایە.
ئەڤێ نامێ دوبارە كر كو هەرێما كوردستانێ هەر دەمەكی یا ئامادەیە ب رێكێن ئاشتیانە و دویر ژ سیاسەتا هێزێ چارەسەریا كێشەیێن دناڤبەرا هەردوو حكومەتان دا بكەت.
